Waarom is PFAS- en PFOA-vrij koken zo belangrijk, en wat houden deze afkortingen eigenlijk in? In je keuken wil je het liefst lekker én gezond koken. Maar dat heeft niet alleen te maken met de ingrediënten die je gebruikt. Ook koken met pannen die vrij zijn van schadelijke stoffen speelt een cruciale rol. Waar staan deze termen voor, en wat betekent PFAS- en PFOA-vrij koken nu precies?
Wat zijn PFAS en PFOA, en zitten ze in jouw pannenset?
PFAS is een verzamelnaam voor synthetische chemicaliën, waaronder poly- en perfluorkoolstoffen. Deze stoffen worden gebruikt om voorwerpen bestand te maken tegen water, olie en vuil, bijvoorbeeld de anti-aanbakpannen die je misschien op dit moment in je keukenkastje hebt staan.
Het venijnige aan PFAS: ze breken nauwelijks af. Onderzoek toont aan dat sommige chemische bestanddelen er tot 800 jaar over doen voordat ze volledig zijn afgebroken. Niet voor niets worden ze ook wel "forever chemicals" genoemd.
PFOA staat voor perfluoroctaanzuur en bestaat uit geperfluoreerd carboxylzuur en fluorsurfactanten. Ook deze schadelijke stoffen werden lange tijd gebruikt voor de productie van huishoudelijk gerei, pannensets, anti-aanbak kookgerei en ovenschalen waren typische toepassingen. Vroeger vond je PFOA vooral terug in non-stick pannen met een klassieke teflon coating.
Wat is het verschil tussen PFAS en PFOA?
PFAS is de overkoepelende groep chemische stoffen, PFOA is één specifieke stof uit die groep. Alle PFOA is dus PFAS, maar lang niet alle PFAS is PFOA.
De PFAS-groep telt duizenden verschillende verbindingen. Ze delen dezelfde eigenschap: ze stoten water, vet en vuil af en breken in de natuur nauwelijks af. PFOA werd jarenlang gebruikt bij de productie van klassieke anti-aanbaklagen en is inmiddels in Europa verboden.
Let daarom goed op bij het kopen van een nieuwe pan. "PFOA-vrij" betekent niet automatisch dat een pan ook vrij is van alle andere PFAS. Wil je echt zeker zijn, kies dan voor kookgerei dat zowel PFAS- als PFOA-vrij is.
Waarom PFAS- en PFOA-vrij kookgerei zo belangrijk is
PFAS- en PFOA-vrij koken is meer dan een trend, het is een bewuste keuze. Zeker als milieu en gezondheid je aan het hart gaan, die van jezelf en van je gezin. Beide stofgroepen zijn namelijk aantoonbaar schadelijk voor onze leefomgeving en onze gezondheid. Tijdens het productieproces komen PFAS al in lucht, water en bodem terecht, en daarmee onvermijdelijk in onze voedselketen.
Denk aan de vis op je bord, aan vlees, fruit, groenten, zelfs aan je kraanwater. Daar komt nog bij: wanneer een pan met traditionele anti-aanbaklaag oververhit raakt, kunnen er giftige dampen vrijkomen. Die verspreiden zich door je keuken en adem je in, zonder dat je het doorhebt. Wie kookt met pannen die niet PFAS- en PFOA-vrij zijn, krijgt dagelijks een aanzienlijke hoeveelheid schadelijke stoffen binnen.
Onderzoek wijst zelfs uit dat er tijdens het koken met dit soort pannen flink wat schadelijke stoffen kunnen vrijkomen. Precies om die reden mogen deze sets eigenlijk niet op hoge temperaturen worden gebruikt. Daar zijn twee redenen voor: hoge hitte beschadigt de coating, én het anti-aanbakoppervlak geeft giftige dampen af. De coating begint af te breken, en dat is precies het moment waarop chemicaliën in je maaltijd én in je ademlucht belanden.
Welke gezondheidsrisico's brengen PFAS en PFOA met zich mee?
Zelfs als je voorzichtig bent en nooit op hoog vuur kookt, de kans is groot dat je al PFOA hebt binnengekregen. Gebruik je nog een pannenset dat met een van deze chemicaliën is gemaakt? Vervang het dan zo snel mogelijk door een veilig, PFOA-vrij alternatief. Een hoge concentratie in het lichaam kan namelijk serieuze gezondheidsproblemen veroorzaken.
Studies wijzen op een verhoogd risico op een verzwakt immuunsysteem, hormonale disbalans, verhoogd cholesterol, bepaalde vormen van kanker en hart- en vaatziekten. Een gezonde leefstijl begint dus niet pas bij de salade, die begint al bij de keuze van je pan.
Wat betekent LFGB-getest?
LFGB is de Duitse voedselveiligheidsnorm die test of materialen stoffen afgeven aan voedsel. De afkorting staat voor Lebensmittel- und Futtermittelgesetzbuch, het Duitse levensmiddelenwetboek.
Bij een LFGB-test wordt kookgerei onder realistische omstandigheden gecontroleerd. Geeft een coating bij verhitting stoffen af aan je eten? Dan komt het product niet door de test. De LFGB-norm geldt als een van de strengste voedselveiligheidsnormen van Europa, strenger dan de standaard EU-regels.
Zie je een LFGB-vermelding bij een pan of pannenset, dan weet je dat het materiaal is getest op contact met voedsel. Een handig houvast als je op zoek bent naar veilig kookgerei.
Met welke pannen kook je veilig en verantwoord?
Een keuken is bijna ondenkbaar zonder een goede anti-aanbakpan of braadpan. Het goede nieuws: er bestaan kwalitatieve pannen met een 3-laagse anti-aanbaklaag, volledig vrij van PFAS en PFOA. Dat geldt natuurlijk ook voor je overige keukengerei: vleestangen, spatels en lepels met coating.
Wil je verantwoord en zonder schadelijke coatings koken, dan hoef je tegenwoordig geen concessies meer te doen aan design. De 12-delige CuliStack pannenset is daar het perfecte voorbeeld van: een stapelbare pannenset met een veilige, 3-laagse premium anti-aanbaklaag, volledig vrij van PFAS en PFOA.
Kiezen voor niet-toxische pannen is zo een kleine moeite met een groot effect. Je kookt elke dag gezonder, je beschermt je gezin en je draagt bij aan een schonere leefomgeving. Lekker koken begint bij een goede, veilige pan.
